به پاس روز پزشک و روز بزرگداشت ابوعلی سینا این پست را به تمامی پزشکان عالیقدر این مرز و بوم  تقدیم می کنم.

 

آذری در زهره

 

بیست و پنج سال پیش دکتر " آذر اندامی " پزشک ، محقق و باکتری شناس برجسته ایرانی ، روی در نقاب خاک کشید . نام این بانوی ایرانی بر روی حفره ای در سیاره زهره به ثبت رسیده است و اینک بر بلندای کهکشان ، از حضور یک بانوی گیلانی در سیاره زهره ( ونوس) خبر می دهد .

 

شاید بسیاری از ما او را نمی شناسیم ، اما نامش بر یکی از عوارض سطح زهره جاودان شده است :

 

دکتر آذر اندامی ، پزشک و باکتری شناس پژوهشگر انستیتو پاستور ایران .

 

بدین ترتیب حفره ای به قطر 30 کیلومتر در طول جغرافیایی 26 درجه و 55 دقیقه و عرض جغرافیایی 17 درجه و 45 دقیقه با قله ای مرکزی درجنوب سیاره زهره به نام اندامی نامگذاری شد.

 

از آنجا که سیاره ونوس (ناهید ، زهره ) در اساطیر موجودیتی مونث دارد ، شایسته دیدند که نام زنان مشهور جهان را در نامگذاری این نقاط به کار برند. شاخص معرو فیت دانشمند یا هنرمند بودن ، صاحب مقام بودن یا داشتن تالیفات و تصنیفات نبود ، بلکه خدمت به بشریت بود.

 

همچنین بر سطح زهره به نام زنان نویسنده ، شاهر ، تقاش ، آهنگساز ، هنر پیشه ، خواننده ، پزشک ، وکیل ، خواننده، فضانورد، اخترشناس، فیزیکدان، زیست شناس، ریاضیدان، شیمی دان ،محقق ،اقتصاددان، فمینیست،مصلح اجتماعی، ملکه ها و پرنسس هایی از دوران باستان تا امروز وزنان سرشناس دیگر برمی خوریم. از جمله :

جین آستین ( نویسنده انگلیسی)، اورِلیا( مادر ژولیوس سزار)، کلارا بارتون( بنیانگذار صلیب سرخ امریکا)، اگنیا بارتو( شاعر اسپانیایی)، پِرل باک( نویسنده امریکایی)، آگاتا کریستی( نویسنده انگلیسی)، کلئو پاترا( ملکه زیبای مصر)، ماریا سِاِسته (دختر گالیله )،الیزابت کورپمَن( اختر شناس لهستانی)، آریل دورانت (تاریخ نگار و همسر ویل دورانت)، مولان( سلحشور تاریخی – افسانه ای چین درقرن ششم میلادی)، نِفِرتیتی (ملکه زیبای مصر باستان)، لیزا جیا کوندو( مونالیزا )، ساسکیا (همسر رامبراند نقاش و مدل نقاشی های او)، فوسایه ایچکاوا( فمینیست ژاپنی )، جِِروشا جراد( فیزیکدان هندی)، ایرِن ژولیو کوری( دختر ماری و پیر کوری، فیزیکدان و برنده جایزه نوبل)، فریدا کالو( نقاش مکزیکی)، فلورانس نایتینگل( پرستار ایتالیایی)، النا ریچاردز( بنیانگذار دانش اکولوژی)، اَن سولیوان( معلم هلن کلر)،گرترود استاین( نویسنده که مدتی همسر ارنست همینگوی بود)، ویرجینیا وولف( نویسنده امریکایی) و بسیاری افراد دیگر که شاید نامشان برای ما ناآشنا باشد اما قطعا در رشته خود تاثیر گذار بوده اند که نامشان تا ابد جاودان خواهد ماند.

 

آذر اندامی، معلم ابتدایی ، پزشک و پژوهشگر ایرانی بود که در کوی " ساغر سازان " رشت متولد شد . او فرزند چهارم و تنها دختر خانواده بود . دوران ابتدایی را در دبستان بانوان زادگاهش با یک سال جهش تحصیلی به پایان رساند .

بار مسوولیت خانواده بیشتر به دوش مادرش بود . آذر هم مادر را در این کار تنها نگذاشت و برای کمک به او معلم خصوصی خانه توانگران شد . آذر دوزندگی و سوزن دوزی می کرد و با این حال توانست با تلاش به درس خواندن ادامه دهد . پس از گرفتن مدرک پایان سال نهم آموزش همگانی از دبیرستان فروغ رشت ، به سبب علاقه وافری که به پیشه معلمی داشت ، به دانشسرای مقدماتی رشت رفت تا بعدها بتواند معلم شود.

 

حال چکیده ای از شرح حال علمی دکتر آذر اندامی :

 

فارغ التحصیلی ار دانشسرا با نمره های عالی در سال 1324

استخدام رسمی در آموزش و پرورش در سال 1325

اخذ دیپلم طبیعی متوسطه آن زمان در سال 1329

شرکت در کنکور و پذیرش در رشته پزشکی دانشگاه تهران در سال 1331

اخذ گواهی نامه دکترای پزشکی و ادامه تحصیل در دوره تخصصی رشته زنان و مامایی درسال 1337

 

پس از پایان دوره تحصیل از استخدام آموزش و پرورش خارج شد و با استخدام در وزارت بهداشت آن زمان و در انستیتو پاستور مشغول به کار شد . خانم دکتر پور منصور که در انستیتو پاستور تهران همکار وی بوده ، درباره او می گوید :" وی ، زن زحمتکش و با اراده ای بود . کسی بود که خود را سرافراز کرد ، در این انستیتو هم یک روز دست از تلاش و پژوهش برنداشت و من زنی به پشتکار و همت او ندیده ام . "

در همین زمان بود که طرح پژوهشی خود در زمینه باکتری شناسی عفونت های بیمارستانی رابه انجام رساند که نتیجه آن در مجله های معتبر پزشکی چاپ شد . در سال هایی که در ایران و کشورهای منطقه وبا بسیاری را می کشت ، دکتر آذر اندامی با واکسن مرغوب ، به مبارزه با این بیماری پرداخت و افزون بر تامین نیاز کشور آن را به کشورهای همسایه روانه کرد و به همین سبب به سمت معاونت بخش میکروب شناسی و سپس به ریاست بخش وبا و دیفتری منسوب شد و به پاس کارها و تلاش شبانه روزی خویش ،نشان علمی دریافت داشت .

وی پس از مدتی با بهره گیری از بورس انستیتو پاستور به پاریس رفت و در سال 1346 گواهینامه میکروب شناسی دریافت کرد . سپس به میهن بازگشت و دوره تخصصی آزمایشگاه بالینی را در دانشگاه تهران گذراند .او در سال 1353 دانشنامه تخصصی علوم بالینی را اخذ کرد . چندین بار به کشورهای فرانسه و بلژیک سفر کرد و حاصل این سفرها مقاله های علمی بود که در مجله های معتبر چاپ شد . دکتر اندامی در سال 1357 بازنشسته شد .

او پس از بازنشستگی مسول آزمایشگاه یکی از بیمارستان های تهران بود . پس از مدتی در مطب همسرش ، دکتر خلعتبری ، در تقاطع خیابان هفت چنار و حسام الدین ( حسام السلطنه ) درجنوب شهر به مداوای بیماران زنان و زایمان مشغول شد .  

دکتر اندامی متاسفانه پس از تحمل یک دوره بیماری در روز 28 امرداد 1363 در گذشت . پیکر این پزشک عالیقدر را در بهشت زهرای تهران به خاک سپردند .

دکتر اندامی نه فقط در پهنه علم پژوهشگری کوشا بود ، بلکه در زندگی خانوادگی خویش هم همسری شایسته و مادری فداکار و نمونه بود . از او سه فرزند به یادگار مانده است . دختر بزرگ او دکتر در فیزیک زمین است که اکنون در مجله های فرانسه مقاله های پژوهشی منتشر می کند .

پس از درگذشت اندامی ، دخترش با کوشش و تلاش فراوان توانست نامم مادرش را به انجمن بین المللی نجوم برای ثبت در سیاره زهره پیشنهاد کند و این انجمن نیز به پاس کارهای علمی دکتر آذر اندامی آن را پذیرفت و وی نخستین زن ایرانی بود که نامش برای همیشه بر سیاره زهره ثبت شد .

 

یادش گرامی باد .

 

 

 


 

نوشته شده توسط مریم در یکشنبه یکم شهریور 1388 ساعت 11:51 موضوع | لینک ثابت